Prof. Dr. Arpa: Faiz yasağı ile enflasyon gerçeği arasında Müslüman tacir adalet ve helal çizgiyi korumalı

Hak Sanayici ve İş Adamları Derneği (HAKSİAD) tarafından geleneksel olarak düzenlenen 6. İş Adamları Buluşması, "Ahlaklı Ticaret Güçlü Türkiye" temasıyla Ankara'nın Kızılcahamam ilçesinde devam ediyor.

Türkiye'nin farklı illerinin yanı sıra dünyanın çeşitli bölgelerinden sanayici, girişimci, iş adamı ve yatırımcıların katıldığı programda, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İslam İktisadı ve Hukuku Bölüm Başkanı Prof. Dr. Abdulmutalip Arpa, "Faiz Yasağı ile Enflasyon Gerçeği Arasında Müslüman Tacirin İmtihanı" başlıklı bir konferans verdi.

"İslam, faizle kurulan sömürü düzenini ortadan kaldırmayı hedefledi"

Konuşmasında faiz yasağının Kur'an-ı Kerim'de tedrici olarak getirildiğini anlatan Arpa, cahiliye döneminde faizin toplumda büyük ekonomik adaletsizliklere yol açtığını belirtti.

Faiz sisteminin zengini daha zengin, fakiri ise daha fakir hale getirdiğini ifade eden Arpa, İslam'ın bu sömürü düzenini ortadan kaldırmayı amaçladığını dile getirdi.

Faizin yasaklanmasının hikmetleri arasında servetin belirli ellerde toplanmasının önlenmesi, emeğe dayalı kazancın teşvik edilmesi, sosyal dayanışmanın korunması, adaletin sağlanması ve insan onurunun muhafaza edilmesinin bulunduğunu kaydeden Arpa, İslam'da kazancın risk ve üretime dayanması gerektiğini vurguladı.

"Modern ekonomiler yeni fıkhi soruları beraberinde getiriyor"

Prof. Dr. Arpa, günümüzde itibari para sistemine geçilmesi ve yüksek enflasyon nedeniyle paranın satın alma gücünün sürekli değişmesinin, klasik dönemden farklı yeni meseleler ortaya çıkardığını söyledi.

"Borçta esas olan rakam mı, yoksa satın alma gücü müdür?" sorusunun çağdaş İslam hukukunda önemli tartışmalardan biri haline geldiğini belirten Arpa, bu konuda farklı içtihatların bulunduğunu ifade etti.

Çağdaş alimlerin farklı yaklaşımlarına yer verdi

Konuşmasında çağdaş İslam hukukçularının konuya ilişkin görüşlerini değerlendiren Arpa, bazı alimlerin borçların nominal değeri üzerinden ödenmesi gerektiğini savunurken, bazı alimlerin ise özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde satın alma gücünün korunmasının adalet ilkesi gereği dikkate alınabileceğini ifade etti.

Arpa, uluslararası fıkıh kurumları ile dini otoritelerin de genel olarak nominal değeri esas almakla birlikte, savaş, hiperenflasyon ve olağanüstü ekonomik şartlarda hakkaniyeti gözeten çözümlerin değerlendirilebileceğine ilişkin görüşler ortaya koyduklarını aktardı.

"Borç vermek ile ticaret birbirine karıştırılmamalı"

Müslüman tacirlerin günlük hayatta karşılaştıkları uygulamalara da değinen Arpa, vadeli satış ile faizli borç işlemlerinin birbirinden ayrılması gerektiğini söyledi.

Vadeli satışlarda fiyat farkının İslam hukukunda caiz görüldüğünü belirten Arpa, buna karşılık borç verildikten sonra fazlalık talep edilmesinin ise riba kapsamında değerlendirildiğini ifade etti.

"Asıl başarı bereketli kazanç elde edebilmektir"

Konferansının sonunda Müslüman tacirin asıl imtihanının enflasyon değil, ekonomik baskılar altında dahi helal çizgiyi koruyabilmek olduğunu vurgulayan Arpa, şu değerlendirmede bulundu: "Çağdaş İslam hukukunun önündeki önemli görevlerden biri, faiz yasağını tavizsiz korurken paranın satın alma gücündeki olağanüstü değişimleri de dikkate alan dengeli modeller geliştirmektir. Asıl başarı daha fazla kazanmak değil, bereketli kazanabilmektir. İslam'ın ekonomi anlayışında zenginlik; kazancın helalliği, adaleti ve bereketiyle ölçülür. Müslüman tacir için nihai ölçü, 'Bu işlem bana ne kadar kazandırır?' sorusundan önce, 'Bu işlem Allah'ın huzurunda beni haklı çıkarır mı?' sorusunu sorabilmektir."

Konferans sonrası HAKSİAD Genel Başkanı Vedat Turgut, tarafından Prof. Dr. Abdulmutalip Arpa'ya plaket takdim etti.