Avukat Güneş: Sosyal medya yasasında öncelik çocuklar

Güneş, son dönemde yürürlüğe giren yasanın “aile paketi” olarak bilindiğini belirterek, düzenlemenin özellikle çocukların korunmasına yönelik önemli maddeler içerdiğini ifade etti.

Sosyal medya düzenlemelerinde temel amacın çocukları dijital zorbalıktan ve zararlı içeriklerden korumak olduğunu vurgulayan Güneş, 15 yaş altına getirilen kısıtlamanın dikkat çekici olduğunu söyledi.

Güneş, 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya hizmeti sunulamayacağını, 15-18 yaş aralığında ise çocuklara özel filtrelerin uygulanacağını belirterek, ebeveyn denetiminin de bu süreçte öne çıktığını dile getirdi.

Yeni düzenleme ile birlikte sosyal medya platformlarına ciddi yükümlülükler getirildiğini ifade eden Güneş, bu kurallara uymayan platformlara idari para cezaları uygulanacağını ve gerekirse bant daraltma gibi yaptırımların devreye alınacağını söyledi.

Öte yandan oyun platformlarına yönelik düzenlemelere de değinen Güneş, çocukların yaşlarına uygun içeriklerle buluşturulmasının zorunlu hale getirildiğini ve ebeveyn kontrolünün artırıldığını belirtti.

Yasanın uygulanabilirliği konusunda bazı belirsizlikler bulunduğunu da ifade eden Güneş, özellikle yaş doğrulama sistemlerinin nasıl işleyeceğinin net olmadığını, bu konuda ilerleyen süreçte yeni düzenlemelerin yapılabileceğini söyledi.

“15 yaş altı çocuklar için sosyal medya kısıtlaması getirildi”

Sosyal medya kullanımına kısıtlama getirilip ebeveyn kontrolünde kullanımı sağlanacağını dile getiren Güneş, “Sosyal medya ile alakalı yasada yapılan yeni değişiklikler, yeni yasa daha çok aile paketi olarak biliniyor. Zira hem çocuklar hem aileye yönelik oldukça fazla tedbir alınmış durumda bu kanunda. Ancak bizim için şu anda öncelikli olan sosyal medya düzenlemeleri. Sosyal medya düzenlemelerinde asıl amaç çocukların korunması. Sosyal medya üzerinden bot hesaplar kapatılarak insanların linçlenmesi önlensin, çocuklarımıza yönelik özellikle yakın tarihte yaşanan elem verici olaylardan sonra çocuklarımız sosyal medya üzerinden zorbalığa maruz kalmasın diye hazırlanmış bir kanundu. Bu kanunla ilgili çok konuşuldu, çok şey söylendi fakat dün kanun metni Meclis'ten geçti. Kanun metninde bizler için en önemli olan şey şu oldu. Öncelikle 15 yaş altı çocuklar için ne olursa olsun sosyal medya kısıtlaması getirildi. Bu kısıtlamanın nasıl uygulanacağına dair çok ciddi düzenlemeler yok yasada. Sadece 15 yaşını doldurmayan çocuklara hizmet sunulamayacağı ve yaş doğrulama dahil gerekli önlemlerin alınmasına dair bir düzenleme çıktı. 15 yaşını dolduran çocuklar da 15 yaşını doldurduktan sonra tamamıyla serbest değil. Bu konuda da çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmetler, yani çocuk 15 yaşını geçmiş dahi olsa 18 yaşından küçük olduğu takdirde belirli şeyleri göremeyecek, onlara özgü filtreler uygulanacak. Bununla birlikte şöyle bir değişiklik yapıldı. Bu yükümlülüklere uymayan sosyal medya ağları olursa bunlara ciddi idari para cezaları kesilecek.” ifadelerini kullandı.

“İdari para cezaları verilecek”

Medya ağları yükümlülükleri yerine getirmediği taktirde ciddi yaptırımlarla karışılacağını söyleyen Güneş, “Aynı düzenleme ile birlikte ebeveyn kontrolleri ön plana çıkıyor. Artık sosyal medyada çocuklarımızın açmış olduğu hesaplar tamamen anne ve babaların bir şekilde erişebilmesine olanak sağlıyor. Burada anne ve baba ne yapabiliyor? Hesap ayarlarını kontrol edebiliyor, görüntülenebilir içerikleri kontrol edebiliyor. Özellikle satın alma, kiralama, ücretli üyelik gibi bir işlem varsa burada ebeveyn iznine ve onayına tabi tutulacak ve en önemlisi aslında anne ve babalar çocukları hakkında, çocukların kullanmış olduğu sosyal medya platformunun süresini kısıtlayabilecek. Böyle bir düzenleme öngörülüyor. Sosyal medyada günlük erişimi 10 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcıları, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde özellikle erişim yasağı ve yayın yasağı getirilen konularda en geç  bir saat içerisinde bunları yürürlüğe koymak zorunda kalacak ve bunlara aykırı davranan sosyal medya sağlayıcılarına idari para cezaları verilecek. İdari para cezaları belki caydırıcı olmayabilir ama bununla birlikte caydırıcılığın arttırılabilmesi için yüzde 90’a kadar bant genişliği düşürülebilecek. Yani eğer sosyal medya sağlayıcıları yükümlülüklere aykırı davranırlarsa erişimi belki engellenmeyecek ama erişim oldukça yavaş ve verim alınamayacak hale getirilecek.” şeklinde konuştu.

“Erişim ve denetlenebilirlik arttırılacak”

Oyun uygulama ve sosyal medyaya ebeveyn kontrolü getirildiğini ifade eden Güneş, “Sosyal medyada yapılan bu düzenlemelerle aynı kanunda çocuklarımıza yönelik getirilen bir başka düzenleme daha var. Yine bu da sosyal ağlarla beraber değerlendiriliyor. Çocukların oyunları, oyun platformlarının usule uygun derecelendirilip derecelendirilmediği, şiddet içerikleri, bunların yaş sınırlamaları gibi durumların belli bir derecelendirmesi var ve bu derecelendirmelere uygun olarak oyun sağlayıcıları çocuklara artık bu derecelendirmelere göre oyun sunacak. Burada günlük 100 binden fazla oyuncusu olan platformlar, sosyal medyada olduğu gibi Türkiye’de temsilci bulundurmak zorunda olacak ve yine oradaki erişim ve denetlenebilirlik arttırılacak. Burada birçok anne baba için çok büyük problem haline gelen hesap ayarları, satın alma, kiralama gibi ücretli işlemlerin ebeveyn kontrolünde yapılabilmesi bu oyunlar için oldukça önemli olacak. Zira anne babalar kart bilgilerini çocuklarının alması neticesinde hiçbir haberleri yokken çocuklar çok afaki ve sınırsız bir şekilde para harcayabiliyorlardı. Anne babalar daha sonra bu kadar para harcanır mı, bu nasıl engellenmeli diye düşünüyordu. Paralar elle tutulur, gözle görülür şeyler değil maalesef. Artık tamamı dijital. Böyle olduğu için çocuklar bunları bilemiyor ve ne kadar harcama yaptığını da bilemiyor. Bu yüzden bunların hepsine bir ebeveyn kontrolü getirildi.” ifadelerine yer verdi.

“15 yaşın altındaki çocuklar sosyal medyaya erişemeyecek”

Alınan bazı kararların belirsiz olması ilerleyen zamanda bu uygulamaların sorun çıkarabileceğine değinen Güneş, “Bu düzenlemeler nasıl uygulanacak? Daha öncesinde de aslında bizim kanunlarımızda çocuklara yönelik düzenlemeler vardı fakat uygulanabilirliği açıkçası hâlâ çok tartışmalı. Şu anda getirilen en somut ve en net şey şu: 15 yaşın altındaki çocuklar sosyal medyaya erişemeyecek. Ama bunlar nasıl sağlanacak, bu kişilerin tespiti nasıl olacak, kimlik bilgileri ile mi biyometrik veriler alınacak mı, bunlara yönelik hiçbir düzenleme yok. Gerekli düzenlemeler alınır şeklinde bir kanuni düzenleme var. Bu düzenlemeler çok belirsiz, çok muğlak. Uygulanabilirlik açısından da gerçekten oldukça şüphe uyandırıyor. İlerleyen dönemlerde bunlarla alakalı düzenlemeler olacağını düşünüyoruz. Çünkü çok ciddi bir alan, çok ciddi bir kısıtlama getirildi. Bu kısıtlamaların yarın öbür gün yankıları nasıl olacak, sosyal medya kullanıcıları bunu nasıl değerlendirecek, bunların hepsi devlet yetkilileri tarafından tespit edilir ve muhtemelen bunlarla alakalı düzenlemeler ilerleyen süreçlerde daha da arttırılacak. Bu kanunla birlikte aslında şunu da belirtmek istiyoruz ki en önemli düzenlemelerden biri de şu oldu. Özellikle cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayan çocuklarla cinsel ilişki, uyuşturucu ve uyarıcı madde suçları ve müstehcenlik suçlarından adli sicil veya arşiv kaydı bulunan kimseler artık okul etrafında, kantinlerde her ne adla olursa olsun çocukların yoğun bulundukları yerlerde çalışamayacaklar. Buralarda çalıştırılamayacaklar da. Bunlara aykırı davranan işverenlere karşı da yaptırımlar öngörülecek ve işverenlerden 6 ayda bir adli sicil kaydının alınması istenecek. Çünkü bu tarz biri var ise ilk önce uyarı verilecek, buna devam ederse asgari ücretin 7 katı tutarında para cezaları öngörülüyor.” dedi.